Census India : దేశవ్యాప్తంగా జనగణన నిర్వహణకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సన్నాహాలు పూర్తి చేసింది. తొలి దశ ఏప్రిల్ 1 నుంచి ప్రారంభం కానుండగా, ఇందులో భాగంగా గృహ గణన చేపట్టనున్నారు. ఈ దశలో మొత్తం 33 ప్రశ్నలను అధికారులు అడగనున్నారు. అనంతరం రెండో దశలో జనాభా లెక్కలు సేకరించబడతాయి, ఇది వచ్చే ఏడాది ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభం కానుంది.
Census India తొలిసారిగా ‘డిజిటల్’ మరియు ‘కుల’ గణన
జనగణన కోసం పౌరులు ఎలాంటి పత్రాలు సమర్పించాల్సిన అవసరం లేదని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది. ఈసారి ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ప్రజలు ‘సెల్ఫ్-ఎన్యూమరేషన్’ ద్వారా తమ వివరాలను తామే ఆన్లైన్లో నమోదు చేసుకునే అవకాశం కల్పించారు. దేశవ్యాప్తంగా ఇది 16వ జనగణన కాగా, స్వాతంత్రం తర్వాత 8వది కావడం విశేషం. ఈ ప్రక్రియ పూర్తిగా డిజిటల్ విధానంలో నిర్వహించబడుతుంది.
పూర్తి గోప్యత
జనగణనలో సేకరించే వ్యక్తిగత సమాచారం గోప్యంగా ఉంచబడుతుందని, దాన్ని ఎలాంటి ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేట్ సంస్థలతో పంచుకోబోమని అధికారులు తెలిపారు. ఈసారి తొలిసారిగా కులాధారిత గణన కూడా నిర్వహించనున్నారు. అందుకోసం ప్రత్యేక కాలమ్ను చేర్చారు. గృహ గణనలో భాగంగా ఇంటి నిర్మాణం, ఉపయోగం, కుటుంబ సభ్యుల సంఖ్య, వారి వృత్తులు, విద్య, జీవనశైలి, నీరు, విద్యుత్, వాహనాలు వంటి అనేక అంశాలపై వివరాలు సేకరించబడతాయి. ఇవి భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వ పథకాల రూపకల్పనకు కీలకంగా ఉపయోగపడతాయి.
మొదటి దశలో అధికారులు ఇంటింటికీ వెళ్లి ప్రశ్నలు అడగడంతో పాటు, ప్రజలు ఆన్లైన్ పోర్టల్ ద్వారా కూడా సమాధానాలు ఇవ్వవచ్చు. ‘సెల్ఫ్-ఎన్యూమరేషన్’ ఆప్షన్ గృహ గణన ప్రారంభానికి 15 రోజుల ముందు అందుబాటులో ఉంటుంది. భారత్లో నివసిస్తున్న పౌరులకే ఈ సౌకర్యం వర్తిస్తుంది.
అడిగే 33 ప్రశ్నలు.. 16 భాషలు
ప్రశ్నావళిలో ఇంటి ఫ్లోరింగ్, గోడలు, పైకప్పు నిర్మాణ పదార్థాలు, కుటుంబ పెద్ద వివరాలు, వివాహిత జంటల సంఖ్య, వాహనాల వివరాలు వంటి అంశాలు ఉంటాయి. సహజీవనం (లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్)లో ఉన్న జంటలు తమ బంధాన్ని స్థిరంగా భావిస్తే, వారిని కూడా వివాహితులుగా పరిగణిస్తారు. ఏప్రిల్ నుంచి సెప్టెంబర్ మధ్య ప్రజలు Census India ఆన్లైన్లో తమ వివరాలు నమోదు చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. ఇందుకు ప్రత్యేక ఐడీ సృష్టించుకోవాలి. పాఠశాల ఉపాధ్యాయులు, ప్రభుత్వ సిబ్బంది తదితరులు ఈ గణన ప్రక్రియలో పాల్గొంటారు. మొబైల్ యాప్ 16 భారతీయ భాషల్లో అందుబాటులో ఉంటుంది.
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో గృహ గణన కార్యక్రమం ఆంధ్రప్రదేశ్లో మే 1 నుంచి 30 వరకు, తెలంగాణలో మే 11 నుంచి జూన్ 9 వరకు జరుగుతుంది. ఈ గడువుకు 15 రోజుల ముందు నుంచే ప్రజలు ఆన్లైన్లో తమ వివరాలను నమోదు చేసుకోవచ్చు. మొత్తం జనగణన ప్రక్రియ రెండు దశల్లో జరుగుతుంది. మొదట గృహ గణన, తరువాత జనాభా గణన చేపడతారు. రెండో దశలోనే కుల గణన కూడా నిర్వహించనున్నారు. ఈ సమగ్ర గణన ద్వారా దేశంలోని సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితులపై స్పష్టమైన అవగాహన ఏర్పడనుంది.